NA CZYM POLEGA WAZEKTOMIA?

Wazek­to­mia jest krótkim (trwa­ją­cym ok. 30 min­ut) zabiegiem wykony­wanym w znieczu­le­niu miejs­cowym i pole­ga­ją­cym na trwałym prz­er­wa­niu ciągłoś­ci obu nasieniowodów, czyli struk­tur odprowadza­ją­cych nasie­nie z jąder w kierunku cew­ki moc­zowej. W USA, gdzie rocznie wykonu­je się ok. 0,5 mln tego typu zabiegów, wazek­tomię jako jedyną for­mę antykon­cepcji wybiera ok. 11% małżeństw, przed­kłada­jąc ją m.in. nad antykon­cepcję hor­mon­al­ną stosowaną przez kobi­ety.

DLA KOGO DEDYKOWANA JEST WAZEKTOMII?

Wazek­tomii mogą pod­dać się oso­by pełno­let­nie, które nie chcą mieć już więcej dzieci lub w ogóle ich nie planu­ją. Cza­sa­mi zabieg wykonu­je się ze wskazań medy­cznych, w sytu­acji gdy ciąża może stanow­ić zagroże­nie dla zdrowia mat­ki i dziec­ka lub gdy wiąże się z dużym ryzykiem wys­tąpi­enia wrod­zonych wad gene­ty­cznych. Ze wzglę­du na możli­wość zmi­any decyzji co do posi­ada­nia potomst­wa, pac­jent musi być świadomy ogranic­zonej skutecznoś­ci oraz wysok­iego kosz­tu zabiegu odwróce­nia wazek­tomii lub ewen­tu­al­nego zapłod­nienia in vit­ro. Mimo że nie jest to prawnie wyma­gane, w przy­pad­ku posi­ada­nia stałej part­ner­ki zale­ca się pod­ję­cie wspól­nej decyzji o pod­da­niu się zabiegowi. Pac­jent decy­du­ją­cy się na zabieg powinien być świadomy ist­nienia innych metod antykon­cepcji.

Najczęś­ciej na zabieg wazek­tomii decy­du­ją się mężczyźni po 30 roku życia będą­cy w satys­fakcjonu­ją­cych związkach małżeńs­kich lub part­ner­s­kich i posi­ada­ją­cy już potomst­wo. Niemal 80% pac­jen­tów jest zad­owolonych z zabiegu m.in ze wzglę­du na: pozby­cie się stra­chu przed niech­cianą ciążą, wzię­cie na siebie odpowiedzial­noś­ci za antykon­cepcję, poczu­cie sta­bil­noś­ci w związku oraz zrezyg­nowanie przez part­nerkę z hor­mon­al­nych metod antykon­cepcji.

JAKA JEST SKUTECZNOŚĆ WAZEKTOMII?

Skuteczność wazek­tomii, się­ga­ją­ca 99,9%, uza­leżniona jest w głównej mierze od zas­tosowanej metody prz­er­wa­nia ciągłoś­ci nasieniowodów. Sza­cu­je się, że mimo potwierd­zonego braku obec­noś­ci plem­ników w nasie­niu, w wyniku późnej rekanal­iza­cji 1 na 2000 mężczyzn zosta­je ojcem. Nato­mi­ast mniej niż 1% pac­jen­tów wyma­ga powtórzenia zabiegu.

CZY WAZEKTOMIA MA JAKIEŚ NEGATYWNE KONSEKWENCJE DLA ZDROWIA MĘŻCZYZNY?

Wazek­to­mia:

- nie wpły­wa na zmniejsze­nie obję­toś­ci nasienia (95% obję­toś­ci ejaku­latu jest płynem pochodzą­cym z prostaty, pęcherzyków nasi­en­nych oraz gruc­zołów opuszkowo-nasi­en­nych, nato­mi­ast jedynie 5% stanowi płyn nasi­en­ny pro­dukowany w jądrach)

- nie zmienia kon­sys­tencji nasienia

- nie wpły­wa negaty­wnie na popęd sek­su­al­ny oraz jakość i siłę orgaz­mu

- nie wpły­wa na wygląd moszny oraz jąder

- nie wpły­wa negaty­wnie na erekcję prą­cia oraz poziom testos­teronu

- nie zwięk­sza ryzy­ka raka ster­cza oraz chorób ser­cowo-naczyniowych

- nie powodu­je dłu­gotr­wałych negaty­wnych skutków zdrowot­nych

Należy pamię­tać, że wazek­to­mia nie zmniejsza ryzy­ka zakaże­nia choroba­mi przenos­zony­mi drogą płciową!

WAZEKTOMIA — KTÓRA METODA JEST NAJLEPSZA?

Wśród dostęp­nych metod zamyka­nia drożnoś­ci nasieniowodów zna­j­du­ją się: prze­cię­cie i pod­wiązanie nasieniowodów, założe­nie klip­sów na nasieniowody, wycię­cie frag­men­tu nasieniowodu, inter­pozy­c­ja pow­ięziowa (ang. dar­tos fas­cia, błona kur­c­zli­wa), elek­trokauteryza­c­ja błony ślu­zowej nasieniowodów oraz różne połączenia tych metod. Ze wzglę­du na najwięk­szą skuteczność Europe­jskie Towarzyst­wo Uro­log­iczne (EAU) zale­ca jed­noczesne wyko­nanie elek­trokauteryza­cji błony ślu­zowej końców prze­cię­tych nasieniowodów oraz inter­pozy­cji pow­ięziowej. Niek­tórzy urolodzy pos­tu­lu­ją pozostaw­ie­nie wol­nego koń­ca prze­ciętego nasieniowodu od strony jądra mającego na celu zmniejsze­nie ciśnienia w dro­gach wyprowadza­ją­cy­mi nasie­nie i skutku­jącego w 97% pow­staniem ziarnini­a­ka nasi­en­nego (ang. sperm gran­u­lo­ma) – ponieważ tech­ni­ka ta zwięk­sza ryzyko niepowodzenia zabiegu, należy zawsze wykon­ać ją z jed­noczes­ną inter­pozy­cją pow­ięziową. Urolodzy wykonu­ją­cy zabieg odwróce­nia wazek­tomii zale­ca­ją wyko­nanie prz­er­wanie ciągłoś­ci nasieniowodu w odległoś­ci ok. 3 cm od ogo­na nają­drza oraz zde­cy­dowanie odradza­ją wyci­nanie frag­men­tu nasieniowodów.

W 1974 roku opra­cow­ano tzw. no-scalpel vasec­to­my (wazek­to­mia bez skalpela), w której uni­ka się nacię­cia skóry skalpelem dzię­ki czemu nie ma koniecznoś­ci zakłada­nia szwów. Ze wzglę­du na mniejsze ryzyko zakaże­nia rany, pow­sta­nia krwia­ka moszny oraz poz­a­biegowego bólu jądra, meto­da ta uważana jest obec­nie za metodę pier­wszego wyboru.

 

CZY WAZEKTOMIA JEST ODWRACALNA?

Po zabiegu prz­er­wa­nia ciągłoś­ci nasieniowodów jądra nie przes­ta­ją pro­dukować plem­ników – są one „traw­ione” i wchła­ni­ane przez komór­ki układu odpornoś­ciowego zapew­ni­a­jąc tym samym stałą cyrku­lację białek oraz innych sub­stancji. W przy­pad­ku kiedy pac­jent po wazek­tomii zmienia decyzję związaną z chę­cią posi­ada­nia potomst­wa (co zdarza się u ok. 6% pac­jen­tów), ist­nieją dwie możli­woś­ci stara­nia się o dziecko. Obie jed­nak są kosz­towne i mają ogranic­zoną skuteczność, dlat­ego też decyzję o pod­da­niu się wazek­tomii należy trak­tować jako ostate­czną.

Pier­wsza z nich to zabieg odwróce­nia wazek­tomii tzw. rewa­zos­to­mia, przez wielu potocznie i niepraw­idłowo nazy­wana rewazek­tomią. Jego skuteczność nieste­ty male­je z cza­sem: 3 lata po wazek­tomii uzysku­je się drożność nasieniowodów u 90% pac­jen­tów, nato­mi­ast po 15 lat­ach jedynie u 70%. Częs­tość uzyskanych ciąż wynosi nato­mi­ast 76% po 3 lat­ach i 30% po 15 lat­ach po zabiegu wazek­tomii. Wraz z upły­wa­ją­cym cza­sem rośnie także trud­ność zabiegu rewa­zos­tomii m.in. ze wzglę­du na pow­sta­jącą blokadę na poziomie nają­drza, pojaw­ia­jącą się u 25% pac­jen­tów po upły­wie 10 lat od pier­wot­nego zabiegu.

Drugą możli­woś­cią jest zapłod­nie­nie pozaus­tro­jowe metodą in vit­ro, w której konieczne jest zabiegowe pobranie plem­ników z jądra (za pomocą metod MESA, PESA, TESE) lub wyko­rzys­tanie nasienia zde­ponowanego w banku nasienia przed wazek­tomią oraz hor­mon­alne przy­go­towanie part­ner­ki. Częs­to koniecznych jest kil­ka prób, które nie dają jed­nak gwarancji uzyska­nia ciąży.

JAK PRZYGOTOWAĆ SIĘ DO WAZEKTOMII?

W trak­cie wiz­y­ty kwal­i­fika­cyjnej pac­jent zosta­je zbadany przez kon­sul­tu­jącego urolo­ga oraz uzysku­je on wszys­tkie infor­ma­c­je związane z planowanym zabiegiem wazek­tomii. Poniżej zna­j­du­ją się zalece­nia jakie zwyk­le otrzy­mu­je pac­jent:

- żona lub part­ner­ka pac­jen­ta jest mile widziana pod­czas pier­wszej wiz­y­ty kon­sul­ta­cyjnej oraz w dniu zabiegu

- należy wykon­ać bada­nia lab­o­ra­to­ryjne: mor­folo­gia, kreatyn­i­na, sód, potas, APTT, INR

- 5 dni przed zabiegiem nie zaży­wać leków zaw­ier­a­ją­cych kwas acety­los­al­i­cy­lowy (aspiry­na) oraz odstaw­ić inne leki pw-płytkowe oraz pw-krzepli­we po wcześniejszej kon­sul­tacji z urolo­giem lub kar­di­olo­giem

- przed zabiegiem należy zjeść lek­ki posiłek, śni­adanie lub obi­ad w zależnoś­ci od pory dnia, w której wykony­wany jest zabieg

- ogolić okolicę łonową przy­na­jm­niej dzień przed zaplanowanym zabiegiem (ogolić skórę moszny oraz okolicę prą­cia)

- wziąć prysznic rano w dniu zabiegu – mosznę umyć dokład­nie wodą z mydłem; nie stosować żad­nych proszków ani dezodor­an­tów

- w dniu zabiegu założyć obcisłą bieliznę

- zgłosić się z wypełnioną i pod­pisaną zgodą na zabieg

- jeśli jest to tylko możli­we, warto żeby do domu pac­jen­ta odwiozła oso­ba bliska lub ewen­tu­al­nie zamówiona tak­sówka

JAK WYGLĄDA POSTĘPOWANIE PO WYKONANEJ WAZEKTOMII?

- popołud­niu oraz wiec­zorem w dniu zabiegu pac­jent nie powinien planować niczego poza odpoczynkiem w domu

- niek­tórzy urolodzy zale­ca­ją stosowanie okładów z lodem na mosznę przez pier­wsze 1–2 dni po zabiegu (lód owinię­ty w ręcznik nakładany na okres 10–15 min­ut co 1–2 godziny)

- przez 2 dni po zabiegu nie wol­no zaży­wać kwas acety­los­al­i­cy­lowego (aspiry­na)

- lek znieczu­la­ją­cy zas­tosowany pod­czas zabiegu przes­ta­je dzi­ałać po ok. 1–2 godz­i­nach, więc po tym cza­sie pac­jen­ci zaczy­na­ją zwyk­le odczuwać słabo nasilony ból w oper­owanej okol­i­cy

- przez kil­ka dni po zabiegu w ramach postępowa­nia pw-bólowego pac­jent zaży­wa leki takie jak np. ibupro­fen, deks­ke­to­pro­fen, parac­eta­mol, pyral­gi­na

- codzi­en­ny prysznic rozpoczy­na­jąc od poran­ka w pier­wszym dniu po zabiegu (unikamy kąpieli w wan­nie)

- nosze­nie obcisłej bielizny przez okres najbliższych 7 dni

- dzień po zabiegu pac­jent może chodz­ić i jeźdz­ić samo­cho­dem bez żad­nych ograniczeń

- pac­jen­ci z pracą niewyma­ga­jącą inten­sy­wnej akty­wnoś­ci fizy­cznej mogą wró­cić do niej następ­nego dnia po zabiegu

- unikanie nad­miernej akty­wnoś­ci fizy­cznej oraz inten­sy­wnej pra­cy przez okres najbliższych 7 dni

- należy unikać ejaku­lacji przez pier­wszy tydzień po zabiegu – spo­rady­cznie u niek­tórych pac­jen­tów w pier­wszych kilku ejaku­lac­jach może pojaw­ić się niewiel­ka domiesz­ka krwi

- ponieważ po zabiegu nie ma pozostaw­ionych szwów, nie ma koniecznoś­ci umaw­ian­ie się na wiz­ytę kon­trol­ną celem oce­ny stanu miejs­cowego; skon­tak­tuj się z lekarzem jeśli z rany sączy się treść rop­na o brzy­d­kim zapachu

- nor­mal­na jest niewiel­ka zmi­ana zabar­wienia skóry moszny (czarna, niebies­ka lub fio­le­towa) przez pier­wsze kil­ka dni w okol­i­cy wyko­nanego zabiegu – skon­tak­tuj się z lekarzem wykonu­ją­cym zabieg w sytu­acji, w której krwiak moszny jest znacznie nasilony

- 1 na 20 pac­jen­tów, w ciągu pier­wszych 3 miesię­cy, rozwi­ja się obrzęk i dyskom­fort po jed­nej ze stron moszny będą­cy nasiloną reakcją zapal­ną na resor­pcję nasienia – skutecznie leczy się ją 5–7 dniowym stosowaniem leków z grupy NSAID.

KIEDY PO WAZEKTOMII MOŻNA ZREZYGNOWAĆ Z INNYCH FORM ANTYKONCEPCJI ?

Wazek­to­mia NIE powodu­je naty­ch­mi­as­towego braku plem­ników w nasie­niu, dlat­ego para powin­na stosować inną for­mę antykon­cepcji do cza­su potwierdzenia skutecznoś­ci zabiegu w kon­trol­nym bada­niu ogól­nym nasienia, które wykonu­je się po 12 tygod­ni­ach i przy­na­jm­niej 20 ejaku­lac­jach – w tym okre­sie azoosper­mię (brak obec­noś­ci plem­ników w nasie­niu) oraz nekros­per­mię (nieru­chome plem­ni­ki w iloś­ci <100000) uzysku­je się u ok. 80–95% pac­jen­tów. W przy­pad­ku braku azoosper­mii kon­trolne bada­nia ogólne nasienia wykonu­je się co 6–12 tygod­ni. Niepowodze­nie wazek­tomii i konieczność jej powtórzenia stwierdza się, jeśli w nasie­niu ruchome plem­ni­ki obec­ne są po upły­wie 6 miesię­cy od dnia zabiegu.

JAKIE JEST RYZYKO POWIKŁAŃ ZWIĄZANYCH Z WAZEKTOMIĄ?

Wszys­tkie z wymienionych powikłań zdarza­ją się rzadziej u pac­jen­tów pod­dawanych wazek­tomii bez uży­cia skalpela (ang. no scalpel vasec­to­my):

- krwiak moszny – zdarza­ją­cy się u 4–22% pac­jen­tów, rzad­ko wyma­ga­ją­cy inter­wencji uro­log­icznej

- zakaże­nie rany – wys­tępu­jące u 0,2–1,5% pac­jen­tów i zwyk­le wyma­ga­jące jedynie postępowa­nia miejs­cowego

- prze­jś­ciowy ból moszny – trwa­ją­cy kil­ka tygod­niu doty­czy ok. 30% pac­jen­tów

- przewlekły ból moszny – u 1–14% pac­jen­tów, zwyk­le ustępu­ją­cy po trzymiesięcznym lecze­niu zachowaw­czym; u 1–2% pac­jen­tów pojaw­ia­ją­cy się ból istot­nie wpły­wa na codzi­en­ną akty­wność i wtedy zale­ca się: blokadę powróz­ka nasi­en­nego lekiem znieczu­la­ją­cym, wycię­cie ziarnini­a­ka nasi­en­nego (ang. sperm gran­u­lo­ma), kauteryza­cję końców prze­ciętego nasieniowodu, wycię­cie nają­drza (poprawa u 50% pac­jen­tów), zabieg odwróce­nia wazek­tomii (69% skutecznoś­ci), mikrochirur­gicz­na den­erwac­ja prą­cia (76% skutecznoś­ci) lub w ostate­cznoś­ci usunię­cie jądra (skuteczność 55% po zabiegu z dostępu mosznowego lub 73% po zabiegu z dostępu pach­winowego)

- pow­stanie prze­to­ki nasieniowodowo-skórnej – u 0,3% pac­jen­tów, wyma­ga­jącej zwyk­le zabiegowego jej zamknię­cia

- wczes­na rekanal­iza­c­ja – u 0,2–5,3% pac­jen­tów, w zależnoś­ci od zas­tosowanej tech­ni­ki wazek­tomii

WAZEKTOMIA BEZ SKALPELA W KREFFT CLINIC

Dzię­ki temu, że kwal­i­fikac­ja oraz sam zabieg wykony­wane są przez doświad­c­zonego urolo­ga, pac­jent może liczyć na kom­plek­sową opiekę, bez odsyła­nia go do innego spec­jal­isty w przy­pad­ku stwierdzenia jakiejkol­wiek niepraw­idłowoś­ci w obrę­bie męs­kich narządów płciowych. W Krefft Clin­ic wykonu­je się tzw. no-nee­dle, no-scalpel vasec­to­my. Skóra prą­cia znieczu­lana jest za pomocą leku miejs­cowo znieczu­la­jącego, rozt­woru 1–2% lig­nokainy, podawanego za pomocą iniekcji lub bezigłowego iniek­to­ra ciśnieniowego (tzw. ang. no-nee­dle vasec­to­my). Wykonu­je się jed­no lub dwa otwar­cia przed­niej powierzch­ni skóry moszny, przez które wypreparu­je się i przeci­na oba nasieniowody. Błonę ślu­zową brzusznych końców nasieniowodów pod­da­je się elek­trycznej kauteryza­cji, po czym wykonu­je się ich inter­pozy­cję pow­ięziową. Zabieg wyko­nany w ten sposób przez niek­tórych określany jest wazek­tomią metodą kanadyjską. Zabieg trwa zwyk­le ok. 15–40 min­ut w zależnoś­ci od trud­noś­ci związanych z wyi­zolowaniem nasieniowodów. Wszys­tko odby­wa się w ramach tzw. „chirurgii jed­nego dnia”, czyli tego samego dnia pac­jent jest przyj­mowany i wyp­isy­wany do domu, wraz ze szczegółowy­mi zalece­ni­a­mi doty­czą­cy­mi dal­szego postępowa­nia oraz higieny okol­i­cy rany.

W celu zapewnienia naszym pac­jen­tom gwarancji uzyskanego efek­tu, w razie nieskutecznoś­ci zabiegu (np. ze wzglę­du na obec­ność dodatkowego nasieniowodu), ewen­tu­al­na ponow­na wazek­to­mia zostanie wyko­nana bez żad­nych dodatkowych kosztów.